An tUltach: "Fearg, suaitheadh intinne agus díoma.."

Is mar seo a chéad chualamar inné (29 Meitheamh) faoi nuacht an gníomh, nó easpa gníomh seo ó Fhoras na Gaeilge. Níos déanaí sa lá bhí sceal níos doimhne ag "An Tuairisceoir" faoin scéal - "Deireadh le maoiniú an tUltach." Is cosúil nach bhfaigheann An tUltach ach £16,000 sa bhliain mar sin is cosúil nach bhfuil mórán le sabháil trén dtarraingt siar seo!

Mar a deireann duine ar facebook aréir: "Mura bhfuil sé de dhualgas ar an Fhoras tacaíocht thabhairt do leithéidí "An tUltach", rud a dhéanann freastal maith ar lucht na Gaeilge, ní thuigim cad iad na dualgaisí atá orthu go díreach."

Ceist mhaith!

Pleanáil teanga?

Tá se deacair a creidiúnt go bhfuil an Foras, nó na Rialtais atá taobh thiar de dairíre faoin dteanga nó faoi pobal na Gaeilge. Ó tháinig FG/LO i gcumhacht is deacair a fheiscint cén maitheas, nó cén spéis atá acu sa teanga. Mar a dúirt an Coimisinéir Teanga - post atá siad le h-íosgrádú - "...i státchóras na tíre, agus ar scáth aon choiscéim a tugadh chun tosaigh, ba chosúil go raibh péire á dtabhairt ar gcúl...” (Tuairisc Márta 2013). Dúirt sé ag an gcéad cruinniú idirnáisiúnta de Choimisinéirí Teanga i mí Bealtaine. Sé an teachtaireacht láidir atá a fháil ag pobal na Gaeilge ón státchóras ná: "Labhraigí Gaeilge le chéile ach nár labhair linne í!"

Tá píosa scríofa ag Réamonn Ó Ciaráin, Cathaoirleach An tUltach a míoníonn an scéal, stair agus tabhacht na h-irise agus a chuid mothúcháin féin faoi:

Bunaíodh an tUltach sa bhliain 1924 agus tá sí ar an Iris Ghaeilge is sine atá á foilsiú go fóill. An bhliain seo chugainn beidh an Iris ag ceiliúradh 90 bliain ar an fhód. Tá síntiúsóirí ag An tUltach in achan chontae in Éirinn agus go leor thar lear fosta. Bhí ardmholadh ag An Dr. Regina Uí Chollatáin ina tuairisc ‘Tuarascáil ar straitéis úr maidir le Foras na Gaeilge i leith earnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne - Athláithriú agus athshealbhú teanga’, a choimisiúnaigh Foras na Gaeilge, don tUltach, Mionghearrthóir an Fhorais? ‘Tá An tUltach ag cothú phobal na Gaeilge agus scríbhneoirí ó bhí 1924 ann., Ta sí ar an iris Ghaeilge is faide ar an saol gan bhriseadh. [sic] Tugadh ardán, do na scribhneoirí móra Ultacha ann thar na blianta – Seosamh Mac Grianna, 'Máire' agus Niall Ó Dónaill ina measc. Foilsítear ábhar le scribhneoirí ár linne, féin sa lá atá inniu ann – Gréagóir Ó Dúill, Cathal Ó Searcaigh, Gearóid Mac Lochlainn agus mórán eile. Cuirtear ábhar ar fáil d’fhoghlaimeoirí agus, scoileanna, bíonn agallaimh ann le daoine atá i mbéal an phobail agus pléitear, ceisteanna móra an lae.’, ‘Seirbhís fhiúntach á soláthar ar phobal ar leith agus ag éirí go maith leis an iris freastal ar chanúintí an tuaiscirt agus an iarthuaiscirt sa chomhthéacs sin agus i gcomhthéacs an eagrais, Comhaltas Uladh’., ‘Tá an fóram seo éifeachtach agus tarraingteach. Ta claonadh Ultach ar dhearadh agusar ábhar na hirise féin agus cloítear leis an gcur chuige seo a thugann tús áite dophobal ar leith. De thoisc fadsaoil na hirise fosta feileann an chruth ina bhfuil sí faoi, láthair don phobal úd ach tugann an blag ardán eile agus stádas eile dá réir don iris. Tásaibhreas agus luach ar leith leis an iris seo sa dóigh go bhfuil gné an chanúnachais agbaint léi. Gné eisceachtúil de na meáin Ghaeilge chlóite agus ar líne í seo nach bhfuil á saothrú ag an leibhéal céanna i bhfóraim eile iriseoireachta atá maoinithe ag Foras na Gaeilge’., ‘Tá caighdeán ard gairmiúlachta le feiceáil ar an iris seo agus is léir go bhfuil polasaí agus straitéis ar leith eagarthóireachta agus bainistíochta a leanúint ag an bhfoireann atá ina bhun’., Éiríonn leis an iris seo ábhar fiúntach, spreagúil, spéisiúil a sholáthar don, spriocphobal a bhfuil sí ag freastal air ach tá an spriocphobal aitheanta in ábhar na hirise. Tá gné chaomhnú an chultúir Ultaigh le braistint go láidir ar ábhar agus ar dhearadh na hirise ach cuireann sé seo leis an iris seo seachas a mhalairt, mar is léir go bhfuiltear ag cloí le polasaí ar leith eagarthóireachta., &, ‘Tá maoiniú eile a chur ar fáil don iris seo o Chomhairle na n-Ealaíon i dTuaisceart Éireann agus tá 3.95% de mhaoiniú na meán clóite agus ar líne d’Fhoras na Gaeilge a chaitheamh air seo. Is fiú an táirge atá a sholáthar do phobal na Gaeilge an caiteachas seo’., Fearg, suaitheadh intinne agus díoma orm leis an scéal nach mbeidh maoiniú ar fáil! Cad chuige nach bhfuil An tUltach luaite GO FÓILL ag Foras na Gaeilge sa phlean nua maoinithe. Tá míniú de dhíth. Tá 90 bliana d'oidhreacht shaibhir taobh thiar dínn. Bheinn go mór faoi chomaoin agat ach cibé tionchar atá agat a Ghaeil mhaithe a úsáid leis an scéal seo a chur ina cheart.

Aisiompú á lorg....

Sinigh an aiciní

"....tá pleananna á gcúr le chéile ag Foras na Gaeilge!"

Go déanach tráthnóna inné bhí teachtaireacht ar an gcóras giolcaireachta, twitter,  le nasc chuig blag Scott de Buitléir, go raibh litir faighte ag bainistíocht an nuachtáin Gaelscéal, ó Fhóras na Gaeilge go rabhadar chun an maoiniú a stopadh.

Dár le Foras na Gaeltachta “go bhfuil treochtaí phobal léitheoireachta na Gaeilge ag imeacht go suntasach ó fhormaid na meáin clóite agus tá pleananna á gcur le chéile ag Foras na Gaeilge le freastal a dhéanamh ar na riachtanais seo.” 

Ait go leor bhí an argóint céanna á dhéanamh ag lucht "Lá Nua" timpeall cúig nó sé bliain ó shin. D'fhéach an dearcadh sin mar rud nua agus réabhlóideach i súile caomhach lucht Fhorais na Gaeilge ag an am. Anois tá siad ag teacht mar cineál Oisín i ndiaidh na Féinne. Ach in ionad a bheith á dhéanamh go proifisiúnta dúnann siad an rud atá acu nuair nach bhfuil aon rud acu le chuir ina áit mar "tá pleananna á gcur le chéile" acu.  Gan aon amhras mar a dúirt duine ar an Raidío aréir tá raon an amaitéarachas ar an gcinneadh.

Tá sé spéisiúil gur fógraíodh an cinneadh seo dhá lá ó fhoilsigh Gaelscéal scéal eisiach faoi imeaglú atá á imirt ar bhaill Guth na Gaeltachta i dTír Chonaill. Ach bíodh sin mar atá.

Chualathas faoin gcinneadh i nGaillimh agus cruinniú faoi pholasaí (nó easpa pholasaí?) an Rialtais i leith na Gaeilge. Deireadh éifeachtach le COGG agus athsealbhú ar an Straitéis 30 Bliain a bhí á bplé agus léiríodh an-chuid fearg, imní agus díomá i leith easpa díograise an Stáit faoi rud ar bith a bhain leis an Gaeilge nó leis an nGaeltacht.

Is buille fealltach tubaisteach d'aon teanga nuachtán sa teanga sin a dhúnadh.

Sa chás seo tá feall breise i gceist mar go bhfuil deireadh aontaobhach á chur ag Foras na Gaeilge leis an gconradh le Gaelscéal, roimh dheireadh oifigiúil thréimhse an chonartha, sin deireadh 2013.

Is cosúil nach bhfuil plean cinnte ag Foras na Gaeilge cad a dtiocfaidh in áít Gaelscéal agus, mar sin, tá gach seams nach mbeidh a leithéid in áít laistigh de bhliain nó dhó.

Más seirbhís nuachta ar líne atá i gceist, ba cheart an deis a thabhairt do Ghaelscéal an seirbhís seo a chur ar fáil go deireadh 2013 agus comórtas phoiblí a ullmhú san idirlín le nach mbeadh son bhriseadh ann ar an solathar do phobal na Gaeilge.

Tá achainí á eagrú ag Concubhar Ó Liatháin, iar eagarthóir Lá, iriseoir ilghníomhach agus blagaire (féach ar a bhlag inniú: "Cinneadh Fhoras na Gaeilge deireadh a chur le Gaelscéal – ceisteanna gan freagraí"), le chuir ós comhair na húdaráis a cheap bhaill Fhoras na Gaeilge, Rialtais na hÉireann agus na Breataine. Is fiú go mór é a shiniú.

---

An scéal i Nuacht24: Deireadh le Gaelscéal (1/2/2013 agus níos deanaí Freagra ar phreas-ráiteas Fhoras na Gaeilge i leith Ghaelscéal (2/2/2012) Preas ráiteas an Fhorais faoi chonradh Ghaelscéal (4/2/2013) Cad faoi Foras na Gaeilge a ghearradh siar go dtí an gas? (Gearóid Ó Cairealláin Nuacht 24 25/2/2013) Feallscéal Gaelsceál: an bhfuil stráitéis ag an bhForas? ag blag Aonghus Ó hAlmhain (3/2/2012)

---

Féach ar na blaganna seo as Béarla chomh maith! The Dictatorship of Fear (The Hidden Ireland, 31/1/2013)< The End of Gaelscéal (An Sionnach Fionn, 2/2/2013) The Erosion Of Irish-Language Journalism (An Sionnach Fionn4/2/2013)

Sáréacht Cholmáin!

Aitheantas don sáréacht atá déanta ag Colmán Ó Raghallaigh ar son Leabhair do Pháistí in Éirinn.

Jenny Murray (CBI), Áine Ní Ghlinn (Leiritheoir), Colmán Ó Raghallaigh agus Mags Walsh (CBI)

Roghnaítear eagraíocht nó duine gach bhliain ag an CBI (Béarla) mar aitheantas ar an sarobair  atá déanta acu in earnáil leabhair do pháistí in Éirinn.

Le seacht mbliana déag anuas tá Colmán Ó Raghallaigh ag saothrú leis mar scríbhneoir agus mar fhoilsitheoir Gaeilge. Bíonn nuálaíocht le brath i gcónaí i saothar Cholmáin – ní hamháin sna leabhair a tháinig óna pheann féin (An Táin, Scéalta Ruairí agus go leor leor eile)  ... ach bíonn nuálaíocht le brath freisin sna leabhair ar fad a fhoilsíonn a chomhlucht Cló Mhaigh Eo.  

I gCló Mhaigh Eo tugann Colmán deis do scríbhneoirí Gaeilge rudaí úra, rudaí spéisiúla a chruthú sa teanga.

Ag tógáil do theaghlaigh le Gaeilge!

Plé agus taighde ann ar na fadhbanna a bhaineann leis, agus conas iad a shárú

Fairis na mílte teaghlach sa Ghaeltacht, cónaíonn na céadta teaghlach Gaelach eile taobh amuigh den Ghaeltacht sna bailte, sna cathracha, agus thar lear.

Anailís agus cur síos atá sa leabhar seo, Thógamar le Gaeilge Iad, ar na teaghlaigh Gaelacha seo i gcoitinne, agus go háirithe ar na fadhbanna lena gcaithfidh siad streachailt gach lá, idir scolaíocht, comhluadar, rialtas áitiúil, seirbhísí pobail, acmhainní foghlama agus siamsaíochta, meáin, cearta sibhialta agus eile.

Ach tuar dóchais atá sa leabhar seo, atá foilsithe ag Coiscéim. Taispeántar an chaoi ina bhfuil pobal cainteoirí dúchais ag teacht chun cinn sna cathracha, ainneoin easpa tacaíochta ó na húdaráis, agus mar atá an eagraíocht Comhluadar, a thosaigh sna nóchaidí le cúpla scór teaghlach, anois ag freastal ar bhreis agus 650 teaghlach.

Thar aon rud eile, ámh, tugann an leabhar seo dóchas do dhuine ar bith atá ag déanamh machnaimh ar thógáil clainne le Gaeilge. Cuirtear síos, ní amháin ar na míbhuntáistí, ach ar na buntáistí agus an luach saothair a bhaineann le páistí a thógáil le Gaeilge. Taispeántar freisin go bhfuil daoine go leor ag glacadh leis an dúshlán seo cheana féin.

Pointí
• Tá Gaeilge á labhairt mar theanga teaghlaigh ar fud na hÉireann agus thar lear.
• Tá eagla mar sin féin ar go leor tuismitheoirí (go háirithe siúd nach cainteoirí dúchais iad) go bhfuil a bpáistí ag foghlaim drochGhaeilge (rud nach fíor, den chuid is mó).
• Tá roinnt tuismitheoirí den tuairim go bhfuil drochthionchar ag scoileanna ar Ghaeilge a bpáistí.
• Maireann roinnt teaghlaigh Gaelacha faoi scáil dhorcha Hugo Hamilton. Chun lipéad na héadulaingthe a sheachaint, roghnaíonn roinnt tuismitheoirí gan socraithe daingne teanga a bheith acu ina dteaghlaigh, rud a mhilleann cúrsaí teanga iontu go tapa.
• Is féidir páistí a chur ag labhairt Gaeilge gan dua ná strus, ach an cur chuige ceart a bheith agat.
• Foghlaimeoirí, seachas cainteoirí dúchais, is ea cuid suntasach de na tuismitheoirí nua.
• Níl mórán freastail á dhéanamh ar dhéagóirí le Gaeilge go fóill.